De kwestie roept veel vragen op, omdat de overstap van Pols van Milieudefensie naar Tata Steel al onder een vergrootglas lag. Milieudefensie zegt in een persbericht dat het wel op de hoogte was van Pols’ verleden. ‘Pols heeft in de zomer van 2021 Marty Smits, de toenmalige voorzitter van het bestuur van Milieudefensie, op de hoogte gesteld dat hij van zijn 19e tot 21e voorzitter was van het Afrikaner Studente Front in Zuid-Afrika.’ Pols zou tijdens het gesprek met Smits ‘duidelijk op alle fronten afstand hebben genomen van zijn verleden en spijt betuigd’, schrijft Smits. ‘In zijn jaren bij Milieudefensie heeft Donald zich ingezet voor de missie van Milieudefensie, een rechtvaardige en gelijkwaardige wereld.’
Volgens De Wagenaar had juist daarom volledige openheid voor de hand gelegen bij Tata Steel. ‘Het was al een controversiële benoeming. Als je dan ziet dat dit proces niet helemaal elegant verlopen is, dan denk je: dat had beter en cleaner aangepakt kunnen worden.’ Volgens haar lag die verantwoordelijkheid zowel bij Pols als bij Tata Steel.
Volgens De Wagenaar draait het niet alleen om wat er in het verleden is gebeurd, maar vooral om de vraag of iemand daar zelf open over is. ‘Ook de functie die je gaat bekleden speelt mee. Je moet stakeholders benaderen en komt terecht bij een bedrijf dat al onder een vergrootglas ligt. Je gaat van de grootste criticaster van Tata Steel naar Tata Steel, dan kun je bedenken dat ze op alles gaan springen en alles uitkauwen om te zien of je een coherent verleden hebt dat daarin past. Als je zoiets belangrijks uit je studententijd vergeet expliciet te vermelden, weet je dat dat naar boven komt. Het gaat niet altijd over wat je niet hebt vermeld, maar meer over: héb je het vermeld?’
Juist tijdens een screening is er volgens haar ruimte om dergelijke onderwerpen te bespreken. ‘Er wordt altijd één vraag gesteld: heb je nog iets in het verleden wat wij moeten weten? Zeker als het gaat om aansluiting bij een extreemrechtse studentenbeweging, dan weet je dat dat een probleem kan worden.’
Pols had aan kunnen geven dat hij nu anders over de zaken denkt, en dat is ook goed voor te stellen, zegt De Wagenaar. ‘Maar juist die discussie heb je tijdens zo’n screening.’
‘Het is ongelooflijk’
Ook recruitmentspecialist en presentator van de podcast BNR At Work Arjan Elbers vindt het opmerkelijk dat Pols het onderwerp niet zelf heeft aangekaart. ‘Hij is binnengekomen via de voordeur, de rondleiding was nog niet klaar en hij kon alweer vertrekken via de achterdeur. Het is ongelooflijk.’
Ook volgens Elbers was de overstap naar Tata Steel zó zichtbaar dat extra voorzichtigheid voor de hand lag. ‘Heel journalistiek Nederland kijkt mee. Dan beslis je toch om met zo’n grote transfer dit niet te melden. Je bent één dag binnen en het ligt op straat.’
Elbers wijst er daarbij op dat Pols volgens berichtgeving bij Milieudefensie wel over zijn verleden had gesproken. Ook zou daar sprake zijn geweest van chantagepogingen door mensen die van zijn verleden afwisten. ‘Dat maakt het heel bijzonder’, aldus Elbers.
Beter wél vermelden, dan niet
Beide deskundigen benadrukken dat zo’n verleden niet automatisch hoeft te betekenen dat iemand geen publieke functie meer kan bekleden. Volgens Elbers had Tata Steel zelf een afweging kunnen maken als de kwestie vooraf op tafel was gekomen. ‘Dingen weglaten heeft altijd consequenties’, aldus De Wagenaar.
‘Als het ter tafel komt bij het college van bestuur en de raad van toezicht en er wordt gezegd: ik schaam me hiervoor, ik wil hier niet meer mee geassocieerd worden en het was een ander leven, dan is het aan de werkgever om er iets mee te doen.’ Door het niet te benoemen ontstond volgens Elbers juist een nieuw probleem.
De Wagenaar noemt geloofwaardigheid het sleutelwoord. En volgens haar was die geloofwaardigheid al kwetsbaar door de overstap van Milieudefensie naar Tata Steel. ‘In reputatieland is er maar één wet: als je geloofwaardigheid verspilt, moet je dat niet nog een keer doen.’
Hoe ver terug screenen?
Volgens Elbers hangt de intensiteit van een screening sterk af van de functie. Voor publieke functies en leidinggevende posities geldt volgens hem een hogere lat. ‘Dit is superkwetsbaar allemaal. Dan is het wel zaak dat je echt tot het bot screent.’
De Wagenaar concludeert dat juist de combinatie van Tata Steel, de maatschappelijke discussie rond het bedrijf én de overstap van Pols de impact heeft vergroot. Volgens haar vergrootte die context de impact van de onthulling. ‘Tata Steel staat zwaar in de belangstelling, en niet altijd positief. Dat helpt natuurlijk niet. Deze knauw uit het verleden is te groot om te overleven.’
